[Tin tức công nghệ CNMO]Mặc dù không gian gần như chân không và không thể lan truyền các mùi giống như bầu khí quyển của trái đất, nhưng nhiều phi hành gia cho biết đã ngửi thấy một mùi độc đáo sau khi trở về từ các hoạt động ngoài phi hành đoàn. Hiện tượng này đã làm dấy lên mối quan tâm nghiên cứu khoa học về “mùi không gian”. Trên thực tế, những trải nghiệm khứu giác này không đến trực tiếp từ chính không gian mà có liên quan chặt chẽ đến phản ứng hóa học của bộ quần áo, thiết bị và vật liệu ngoài hành tinh sau khi chúng đi vào môi trường có áp suất.
Các phi hành gia trên Trạm vũ trụ quốc tế thường mô tả họ ngửi thấy mùi hăng tương tự như mùi bít tết cháy, kim loại nóng hoặc khói hàn sau khi cởi mũ bảo hiểm. Phi hành gia NASA Don Pettit từng mô tả nó là “mùi khói hàn ngọt ngào dễ chịu” và nói rằng nó khiến ông nhớ lại những trải nghiệm ban đầu khi sử dụng thiết bị hàn hồ quang. Các nhân viên sứ mệnh khác cũng cho biết những cảm giác tương tự, bao gồm thịt cháy, bánh quy cháy và mùi thuốc súng. Điều đáng chú ý là trong sứ mệnh đổ bộ lên mặt trăng của tàu Apollo, nhiều phi hành gia đã đề cập rằng mô-đun mặt trăng tràn ngập mùi “thuốc súng đã qua sử dụng”. Phi hành gia Apollo 17 Harrison “Jack” Schmidt nói rằng “mùi thuốc súng có lẽ đọng lại trong trí nhớ của chúng ta sâu sắc hơn bất kỳ mùi nào khác”. Charles Duke của Apollo 16 cũng xác nhận rằng bụi mặt trăng có mùi “giống như thuốc súng”.
Các nhà khoa học tin rằng hiện tượng này bắt nguồn từ một quá trình hóa học cụ thể. Ở quỹ đạo Trái đất thấp, oxy nguyên tử có thể bám vào bề mặt của bộ đồ du hành vũ trụ. Khi viên nang quay trở lại được điều áp lại, các nguyên tử oxy có khả năng phản ứng cao này sẽ phản ứng với không khí để tạo ra các hợp chất tương tự như ozon hoặc oxit, tạo ra mùi kim loại hăng nồng. Còn mùi thuốc súng của bụi Mặt Trăng có thể liên quan đến “các liên kết hóa học lơ lửng” sinh ra do sự va chạm của các thiên thạch micromet lên bề mặt Mặt Trăng. Các liên kết hóa học không bão hòa này phản ứng nhanh khi tiếp xúc với không khí trong cabin, tạo ra mùi đặc biệt. Tuy nhiên, mùi này dần biến mất khi bụi mặt trăng tiếp xúc với oxy và hơi ẩm.
Nghiên cứu “mùi” trong không gian không chỉ là sự tò mò về giác quan mà còn có giá trị khoa học. Có những phân tử cụ thể đằng sau mỗi mùi. Bằng cách xác định các hợp chất này, các nhà khoa học có thể suy ra thành phần hóa học, môi trường bề mặt và cơ chế phản ứng khí quyển của các thiên thể. Ví dụ, sunfua gợi ý hoạt động núi lửa, trong khi hydrocarbon có thể liên quan đến tiền thân của sự sống. Do đó, những “hơi thở vũ trụ” này thực sự là manh mối quan trọng để hiểu được sự tiến hóa của hành tinh, hóa học giữa các vì sao và thậm chí là lịch sử của hệ mặt trời.
